Próchnica zębów jest uznawana za najczęściej występującą chorobę u dzieci i młodzieży, szczególnie w krajach rozwijających się. Sytuacja wygląda zupełnie inaczej w państwach wysoko rozwiniętych, gdzie od blisko 30 lat obserwuje się spadek występowania choroby próchnicowej wsród najmłdszch, dzięki powszechnej edukacji prozdrownej i zwiększaniu świadomośći społeczeństwa na temat próchnicy i jej konsekwencji.

Leczenie próchicy, wbrew pozorom jest bardzo kosztowne. Stomatologia jest dziedziną medycyny pochłaniającą rocznie znaczne nakłady finansowe przeznaczone na ubezpieczenie zdrowotne (wysoki koszt sprzętu i materiałów stomatologicznych). Wysokie koszty leczenia są również wynikiem braku skutecznych programów profilaktycznych. Promocja zdrowia i programy edukacyjne mające na celu zapobieganie próchnicy i chorobom przyzębia mogą zmniejszyć koszty i nakłady ponoszone na leczenie tych chorób, a tym samym zwiększą komfort życia młodych ludzi. Zły stan zdrowia jamy ustnej osób dorosłych jest konsekwencją zaniedbań w dzieciństwie.

Występowanie choroby próchnicowej wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. U dzieci, przedwczesna utrata uzębienia mlecznego, powoduje wzrost ryzyka nieprawidłowego rozwoju kości szczęki i powstawanie różnego typu wad zgryzu. Zęby z próchnicą uznawane są za istotne źródło infekcji dla całego organizmu.

 

Rodzaje profilaktyki jamy ustnej

 

a) Zapobieganie przenoszenia bakterii:

– z matki na dziecko – oblizywanie łyżeczek, smoczków itp.
– między rodzeństwem – wspólne zabawki, zamienianie szczoteczek itp.

b) Kontrola płytki nazębnej:

– pojawienie się pierwszego zęba mlecznego – oczyszczanie przy użyciu gazy i wody po karmieniu.
– od 2. roku życia – używanie miękkiej szczoteczki oraz niewielkiej ilości pasty do zębów (o zawartości fluoru nie większej niż 400ppmF). Czynność wykonuje RODZIC, 2 razy dziennie. Dziecko powinno wypluwać pastę, nie połykać !
– między 6. a 12. rokiem życia – rodzic dalej myje dziecku zęby, dopóki ono samo nie nabierze wystarczającej sprawności manualnej. Pasta powinna zawierać 1000ppF lub więcej. Dodatkowo, rodzice powinni kontrolować to, jak dziecko myje zęby, czy robi to wystarczająco dokładnie. Należy również nitkować zęby dziecku, żeby od najmłodszych lat przyzwyczajać je do tego.
– po 12. roku życia – dziecko powinno być już nauczone jak samodzielnie myć zęby, aczkolwiek nadzór rodziców dalej powinien mieć miejce.

c) Odżywianie

Jednym z czynników niezbędnych do pojawienia się próchnicy, jest obecność w diecie sporej ilości cukrów (głównie sacharozy), kóre pod wpływem działań bakerii odpowiedzialne są za pojawianie się kwasów. Te zaś, powodują demineralizację szkliwa zębów. Redukcja ilości cukrów w diecie, wraz z poprawną higieną jamy ustnej są podstawowymi zasadami prewencji z choroby
próchnicowej. Należy uswiadamiać o tym rodziców dzieci oraz sugerować zmiany w nawykach żywieniowych:
– zaprzestanie nocnego karmienia w momencie pojawienia się pierwszych zębów mlecznych.
– jeśli karmienie nocne jest konieczne, po jego zakonczeniu czyścić zęby wodą oraz gazą.
– nie podawać słodkich napojów do tzw. nocnej butelki.
– ograniczyć spożywanie słodkich przekąsek między posiłkami.
– gumy do żucia bez cukru (dla dzieci starszych niż 5 lat).

d) Edukacja

Jednym z najważniejszych elementów prewencji wysępowania próchnicy jest zwiększanie świadomośći społeczeństwa na temat higieny jamy ustnej oraz zachowań żywieniowych. Tego typu informacje powinny być przekazywane w szkole, radiu, telewizji oraz przy okazji każdej wizyty w gabinecie dentystycznym przez lekarza stomatologa.

Należy informować o potencjalych palogiach jamy ustnej związanych z chorobą próchnicową, konsekwencjach przedwczesnej utray zębów mlecznych u dzieci, technice mycia oraz nitkowania zębów. Dodatkowo, co 6 miesiecy przy okazji przeglądu zębów u dentysty, należy zrobić higienizację oraz fluoryzację.

W razie wątpliwości co do jakości higieny jamy ustnej, zawsze należy skontaktować się ze swoim lekarzem stomatologiem. Dodatkowe instrukcje jak poprawnie dbać o zęby mogą uchronić dzieci i dorosłych przed poważnymi konsekwencjami w przyszłości, związanymi z utratą zębów mleczych lub stałych.

 

 

Źródła:
1. Współczesna stomatologia wieku rozwojowego; Olczak-Kowalczyk, Szczepańska, Kaczmarek; 2017.
2. Oxford Textbook of Clinical Dentistry; David Mitchell, Laura Mitchell, Lorna McCaul; 6th edition, 2014.
3. Materiały naukowe dla studentów LF UPJS w Koszycach.